De échte waarheid over vetten en koolhydraten

FavoriteLoadingAan favoriete recepten toevoegen

Vet is goed

Vet (zowel als macronutriënt in onze voeding, als opgeslagen vet) en ons lichaam gaat hand in hand; het voorziet ons van brandstof, beschermt onze interne organen tegen schokken van buitenaf, kortweg zonder kunnen we gewoonweg niet overleven. Vet is dus niet vijand nummer één van de mensheid. Helaas is deze kennis verloren gegaan doorheen de tijd, hierbij moeten we met een beschuldigende vinger wijzen naar de gemeenschap en de media met hun propaganda “Fat kills us: eat fat-free, low-fat high-carbs ”, we zijn er met beide ogen ingevallen, hard… heel erg hard. En plots komen sommigen tot het besef dat we geconditioneerd zijn om vet als iets afschuwelijks en ongezond te zien voor ons lichaam. Maar als vet dan helemaal niet zo ongezond blijkt te zijn… Wat doen we dan met dit gegeven?

vetcel
Figuur 1: Een vetcel  (Debruyne, L. K. et al. 2015 ).

Onze voeding is in het verleden namelijk aangepast naar vetarm en koolhydraatrijk. Ondanks deze tendens stijgen de cijfers van obesitas[1]. Ik heb enkele cijfers overgenomen uit het artikel “cijfers over gewicht” geschreven door Drieskens, S. (2014) : “De gemiddelde Vlaming is te dik (Body Mass Index (BMI) = 25,3). Dat blijkt uit de Gezondheidsenquête 2013 (Drieskens, 2013) 48% van de Vlamingen (54% bij de mannen en 42% bij de vrouwen, dit is significant verschillend) heeft overgewicht, 13% van de Vlamingen is zwaarlijvig. Het percentage Vlamingen met overgewicht en zwaarlijvigheid stijgt met de leeftijd (tot 74 jaar)”, (Dries, S. 2014)
Meer bepaald het metabool syndroom (=insulineresistentie syndroom) komt frequenter voor; wat eigenlijk vier grote groepen omvat, nl. hoge bloeddruk, diabetes (suikerziekte, type 2), verhoogd cholesterol en obesitas (overgewicht).

Dit roept om een wake-up call, en een erg luide. Uit meerdere studies is gebleken dat vet niet de dikmaker van de eeuw blijkt te zijn, maar koolhydraten wel.

Volgens Tim Noakes et al. (2015), auteurs van The Real Meal Revolution: The Radical, Sustainable Approach to Healthy Eating, heeft ons lichaam de meeste voorkeur om vet te gaan gebruiken/verbranden om zodanig te overleven. Waardoor koolhydraten eigenlijk geen essentiële macronutriënt blijkt te zijn om te overleven.

Koolhydraten (suikers) en insulineresistentie[2]

Dit is hoe ons lichaam reageert op koolhydraten. Eigenlijk gaat ons lichaam een beschermingsreactie opstarten om te hoge bloedglucosewaarden weer te doen dalen (zie fig. 2). Hierbij gaat onze pancreas insuline afscheiden om dit alles mogelijk te maken. Deze insuline zorgt ervoor dat glucose wordt omgezet in glycogeen die dan vervolgens worden opgeslagen in de lever en de spieren. Aangezien ons lichaam maar 250 g koolhydraten kan opslaan: 150 g in de lever en 100 g in de spieren, wordt al het overbodige glycogeen, na het aanvullen van de glycogeenreserves, opgeslagen als vet. Ja, dat lees je goed, teveel koolhydraten zal zorgen voor een hoger %vetgehalte. Aangezien koolhydraten in principe maar twee functies heeft: a) het dient als brandstof b) het wordt opgeslagen als vet.
Vroeger in de oertijd, op momenten dat je lange tijd zonder voeding moest overleven, was dit een ideaal beschermingsmechanisme. Want zo kon je lange tijd overleven op je vetreserve. Maar de modernisering heeft ons ingehaald en we hebben meer eten tot onze beschikking dan we ooit allemaal kunnen opeten. Wat we vroeger moesten gaan zoeken in de natuur en moesten verkrijgen via de jacht, kunnen we simpelweg in de supermarkt gaan kopen. Simpel gezegd: die vetreserves blijven zich maar opstapelen, maar de oertijd blijft uit. Daarbij bewegen we nog eens minder doorheen de dag, waardoor we minder energie verbranden dan vroeger. We bewegen dus te weinig en we eten veel meer koolhydraten dan ooit gezien.

Symptomen van insulineresistentie zijn onder meer (Govers, E., Ten Hoor, N., 2011).:

  • constante trek in zoet en koolhydraten (suikerverslaving)
  • constant hongergevoel
  • moeite met afvallen
  • slaperigheid na het eten
  • hormonale dysbalans
  • acné
  • te hoge oestrogeenspiegel
  • onvruchtbaarheid
  • fybromyalgie klachten en vermoeidheid
  •  hogere lipidenwaarden
  •  verminderde schildklierwerking

hormonale model
Figuur 2: het hormonale model voor obesitas (Noakes, T. et al., 2015)

Aangezien we in onze “traditionele” voedingswijze 50% koolhydraten moeten eten, kan je er wel van uitgaan dat er meer en meer mensen een insulineresistentie ontwikkelen (zie fig. 3). Tevens zijn suikers en koolhydraten erg verslavend, wat zorgt voor een vicieuze cirkel van bovenstaand model en een constant gevoel van honger. Automatisch ga je meer eten, omdat je bloedsuikerspiegel zo snel gedaald is na een te hoge piek, dat je lichaam dit allemaal probeert te herstellen.
Hetzelfde verhaal blijft zich maar herhalen… en herhalen.

relatie tussen
Figuur 3: relatie tussen hoeveelheid koolhydraten per dag, BMI en de mate van insulineresistentie (Noakes, T. 2015)

Wanneer je dan uiteindelijk beslist om hier verandering in te brengen en koolhydraatarm(er) gaat eten, gaan velen in de fout door enkel groenten te eten. Eindresultaat: honger, geen verzadigingsgevoel en binge-eating[3]. Alles wat je in zulke fase tegenkomt zal er aan geloven. Hop, in speedtempo naar de top (stijging bloedglucose), maar nog sneller val je weer naar beneden (daling bloedglucose).

Wat belangrijk is bij zulke drastische eetveranderingen is er op letten dat je voldoende verzadigend en gezond eet. Dus niet alleen een blaadje sla. Een crash dieet is nooit de oplossing. Maar wat dan wel?
Een belangrijk weetje om in gedachten te houden, namelijk: de combinatie van vet en proteïnen zorgt voor het hoogste verzadigingsgevoel. Snelle koolhydraten dan weer niet… deze zorgen dan weer voor een constant hongergevoel. Nog een voordeel van vet is dat het bijdraagt tot een heuse smaakverbetering van een gerecht en dat het een belangrijke bron is van essentiële vetzuren en in vet – oplosbare vitaminen (ADEK). Een goede verhouding tussen macronutriënten (voedingstoffen) onderling zijn heel erg belangrijk.

[1] Obesitas wil zeggen dat er een overmatige vetopslag is in het lichaam, waardoor de gezondheid wordt geschaad.

[2] Ontstaat mede door energetisch en beperkt verzadigend voedsel, zoals snelle koolhydraten.

[3] Zich overmatig overeten ten gevolge van enorme vreetbuien.

Bronnenlijst:

Debruyne, L. K., Pinna, K. , Whitney, E.(2015).Nutrition and diet therapy,  9th edition, Cencage Learning, Boston, United States of America.
Dries, S. (2014), Cijfers over gewicht, geraadpleegd op 20 februari 2016, http://www.vigez.be/themas/voeding-en-beweging/cijfers/gewicht
Govers, E., Ten Hoor, N. (2011). Overgewicht en verstoring van het metabolisme: Nieuwe kijk op obesitas. Nederlands Tijdschrift voor voeding en diëtetiek, 66(6)
Noakes, T., Creed, S., A., Grier, D., Proudfoot, J. (2015), The Real Meal Revolution: The Radical, Sustainable Approach to Healthy Eating, E-book.
Schatzker, M. (), the dorito effect: the surprising new truth about food and flavor. Simon & Schuster, New York.Teicholz, N. (2014),The big fat surprise: why butter, meat and cheese belong in a healthy diet. Simon & Schuster, New York.

Geef een reactie