Wanneer zelfs teveel voedsel niet meer genoeg is

FavoriteLoadingAan favoriete recepten toevoegen

Waarom bewust eten?

Gezond eten vraagt zelfdiscipline, dit is een vaststaand gegeven.  We weten allemaal dat die zelfdiscipline soms op een hoog pitje en op een laag pitje kan staan. De reden hiervan is dat die bron niet onuitputtelijk is.  Om dit in een voorbeeld te gieten: ’s morgens passeer je alle lekkere kraampjes met koffiekoeken, muffins, wafels alsof het niets is. ’s Middags eet je lekker je slaatje kip op en ’s avonds kom je thuis … en eet je je hele koelkast leeg (en misschien de snoepkast erbij) en bestel je nog een pizza. Als we teveel verleidingen hebben moeten doorstaan doorheen de dag kan het dus effectief zijn dat je uiteindelijk zwicht. Hoe kunnen we dit dan compenseren?
Wel één van de manieren om je zelfdiscipline terug op peil te brengen is slapen.  Een andere manier is om een concreet en gedetailleerd plan samen te stellen (denk aan een weekplanning). Wanneer we onszelf vaste gewoontes aanleren en met aandacht eten (dus niet tegelijkertijd smsen, tv kijken en een gesprek aanknopen met je partner), ga je automatisch je eetpatroon beter kunnen volhouden.
Het is uiteraard niet voor iedereen even simpel. Voedsel kan je vergelijken met een verslavend middel. Wilskracht alleen lukt niet altijd en daar zijn ook redenen voor. Voornamelijk voor mensen met overgewicht is er een verandering aanwezig in de hersenen; meer bepaald in de gebieden die motivatie en gedragsregulering op zich nemen.

Verslaafd  aan voedsel?

Om beter te begrijpen wat verslaving eigenlijk betekend, is het belangrijk om na te gaan wat men hier juist mee bedoeld, hoe verslaving zich manifesteert en waarom dit onderhouden wordt. Verslaving heeft al meerdere benamingen gehad. Oorspronkelijk werd dit vertaald naar ‘een sterke genegenheid tot een bepaald gedrag of goed’, nadien werd het al ‘een ziekelijke passie’ genoemd. Uiteindelijk heeft men verslaving omschreven als een fysieke en psychologische afhankelijkheid. Hier heb ik het over een eetverslaving.

Hoe men juist afhankelijk geraakt aan voeding (een mooi voorbeeld hiervan is suiker) heeft alles te maken met het beloningssysteem in onze hersenen, een uiterst complex mechanisme, dat ik hier simplistisch ga uitleggen.

Beloning omvat 3 delen:
1) de hedonie: ‘core-liking’.Dit gebeurt voornamelijk onbewust, men grijpt naar een product omdat het gelinkt is aan iets aangenaams.
2) de motivatie: ‘wanting’. Men wilt iets, dus men neemt actie om dit te verkrijgen.
3) het leren: ‘leerproces’. Informatie halen uit ervaringen in het verleden.

De stoffen dopamine en serotonine spelen een belangrijke rol in dit beloningssysteem. Dopamine is een neurotransmitter die eigenlijk een gevoel van beloning geeft. Door verslaving stijgt de hoeveelheid dopamine in het brein, waardoor de afhankelijkheid steeds groter wordt, want dit fijne gevoel wil je blijven voelen.  Letterlijk vertaald wil dit zeggen dat mensen met een beetje overgewicht (vb. een BMI van 27) heel erg gelukkig kunnen zijn wanneer ze iets (suikerrijk) gegeten hebben, maar dat mensen met morbide obesitas (vb. vanaf een BMI van 30) steeds zwakker gaan reageren op dit gelukzalige gevoel na het eten. De conclusie hiervan is dat ze meer moeten eten dan mensen met een normaal gewicht of met een beetje overgewicht om hetzelfde gevoel van geluk te verkrijgen. Er ontstaat dus een hunkering of ‘craving’ naar het middel die je dat eerdere gevoel gaf.
Uiteindelijk veranderen de hersenen zodanig dat er een verminderde activiteit in de prefrontale cortex (rechts vooraan in de hersenen) aanwezig is. Die is net heel belangrijk voor het vermogen tot zelfbeheersing, met als gevolg dat men sneller gaat toegeven aan impulsen. Er is dus een sterke relatie tussen verslaving en impulsiviteit.

 

 

Ik wil van die verslaving af…

Enkele tips:

  • breng je sociale kring op de hoogte dat je gezond en bewust wil gaan eten (sociale druk versus sociale steun)
  • Steun is een belangrijk gegeven in het verkrijgen van succes
  • wees aandachtig in je eetkeuzes bij gelegenheden (feestjes, etentjes, …)
  • beloon jezelf eens, maar niet elke dag
  • vermijd negatieve emoties (stress, verdriet, …) die tot emotionele compensatie leiden met behulp van voedsel
  • leer vaste gewoontes aan (vb. een weekmenu opstellen, elke dag 2 stukken fruit eten,…)
  • benader je proces stap per stap (bewustwording> begrijpen> willen> kunnen> doen> blijven doen)
  • doe geregeld aan lichaamsbeweging (wandelen, fietsen,…) en verleg je focus
  • Slaap voldoende!

Vallen en opstaan hoort bij ervaringen. Hieruit leer je. Het kan natuurlijk voorvallen dat je eens zondigt; dit is ook maar menselijk. Denk hierbij niet dat alles toch al om zeep is, geniet van het moment, reflecteer eens waarom dit is voorgevallen, leer hieruit en begin gewoon opnieuw.

Bronnenlijst:

Breinwijzer VZW (2013). Alcohol. Een gezellig pintje of is het meer? Geraadpleegd op 25 februari 2016, http://www.breinwijzer.be/studio-brein/alcohol-een-gezellig-pintje-er-meer
Carter, R. (2000), Mapping the Mind, University of California Press.
Horstmann, A. (2016). Als teveel niet genoeg is. Psyche en brein, 2 (84-90)
Nees, M. (2016). Anders gaan eten: eet bewuster en val af. Psyche en brein, 2(78-83)
Vakmedianet (2013). Individuele gedragsverandering, geraadpleegd op 25 februari 2016, http://www.arbovakbase.nl/artikel/achtergrond-1956.html

 

Geef een reactie